o śmierci rozmowa

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci?

Nie ma drugiego tematu, który w kontekście rozmowy z dzieckiem wzbudzałby tak duże emocje, jak rozmowa o śmierci. Nic w tym dziwnego, skoro dla dorosłych to wciąż bardzo przykry temat, od którego się raczej ucieka. W czasach, kiedy jesteśmy coraz śmielsi w różnych aspektach życia, odchodzenie jest wciąż olbrzymim tabu. Tymczasem nawet malucha należy przygotować do zderzenia z tym, co nieuniknione, oczywiście dopasowując informacje do jego wieku i poziomu rozwoju emocjonalnego.

Dla rodziców, rozmowa z dzieckiem o śmierci, to nie lada wyzwanie. Sami przez to przechodziliśmy i do dziś dnia często na ten temat rozmawiamy, gdyż nasza trzyletnia obecnie Celinka zadaje bardzo konkretne pytania. Przez pierwszych kilka miesięcy ciężko było mi powstrzymać łzy, kiedy po raz kolejny tłumaczyłam jej, że nie możemy zadzwonić do Babci. Pytała o to kilka razy w tygodniu nie mogąc zrozumieć dlaczego nadal nie może zobaczyć jej w telefonie, skoro widziała ją do tej pory każdego dnia.

Teraz, po roku, jej pytania są dojrzalsze. Pyta mnie czy tęsknie za Babcią kiedy mam gorszy dzień lub widzi mnie smutną. To naprawdę rozczulające, kiedy taki mały człowieczek tuli się do Ciebie i mówi „Nie płacz mamo”.

 

Jak poinformować dziecko o śmierci kogoś bliskiego?

Niezależnie od tego, w jakim wieku jest dziecko, należy je poinformować o śmierci bliskiej osoby i szczerze wyjawić to, co się stało. Posługuj się w tym celu tylko i wyłącznie prawdą bez wdawania się w szczegóły, których maluch jeszcze nie zrozumie. Użyj określenia „babcia umarła” nie wymyślając bajki, że wyjechała daleko, bo to dla dziecka jeszcze trudniejsze. Nie używaj także metafor, typu „babcia zasnęła snem wiecznym”, gdyż może to spowodować lęk przed zasypianiem. Natomiast stwierdzenie „babcia odeszła i nie wróci” może wywołać lęk separacyjny. Nie pozwól też, by dziecko zaczęło siebie obwiniać o to, co się stało, bo na przykład było ostatnio niegrzeczne i automatycznie połączyło sobie te fakty.

Dobrym pomysłem jest skorzystanie z definitywnych określeń medycznych, zwłaszcza w przypadku przedszkolaków i młodszych uczniów szkoły podstawowej. Takie dzieci rozumieją już podstawowe zależności w ludzkim ciele, a więc wytłumaczenie, że „serce babci przestało bić” wyraźnie wskaże na przyczynę. Możesz to rozbudować, zwłaszcza jeżeli dziecko wiedziało o wcześniejszej chorobie bliskiej osoby, o dopowiedzenie, że lekarze bardzo się starali jej pomóc i naprawić chory organ. Najważniejsze, żeby jasno wyjaśnić, że śmierć jest nieodwracalna, ale jednocześnie nie przestraszyć swojego kilkulatka.

 

Śmierć a wiara

W przypadku osób o poglądach ateistycznych, najlepszym sposobem załagodzenia śmierci jest wytłumaczenie, że bliska osoba na zawsze pozostanie w pamięci osób, które ją kochały. Wspominanie, wspólne oglądanie zdjęć, filmów, otwarta rozmowa o zmarłym może dodać dziecku otuchy i złagodzić jego tęsknotę i brak zrozumienia dla całej tej sytuacji niezależnie od poglądów religijnych.

Jeżeli dziecko jest wychowywane w wierze, kieruj się jej wytycznymi. Możesz w prosty sposób wyjaśnić czym jest „niebo”. Taka rozmowa da mu nadzieję oraz przedstawi pozytywny aspekt śmierci, jednocześnie odnosząc je do świata wiary i wartości. Ostudź jednak od razu zapędy dziecka, które będzie chciało „tam” zadzwonić, by nie przyniosło mu to bolesnego rozczarowania.

 

jak rozmawiać o śmierci z dzieckiem

Nasz prawie codzienny rytuał rozmowy z Babcią. Celinka opowiada jej o swoim dniu w przedszkolu, ulubionych zabawkach i koleżankach. To zdjęcie akurat z zeszłego roku. Celinka miała 2 latka, a Tosia 2 m-ce. Miesiąc wcześniej pożegnaliśmy ukochaną Babcię Elżunię.

 

Wiek dziecka a rozumienie pojęcia śmierci

Pojmowanie świata uzależnione jest od wieku dziecka. Do drugiego roku życia zjawisko śmierci jest dla niego niezrozumiałe, a do mniej więcej piątego roku życia, występuje u dziecka myślenie magiczne. Oznacza to, że nie dotrze jeszcze do niego nieodwracalność śmierci. Wyczuje ją co najwyżej poprzez nastrój bliskich osób, ale nie do końca zrozumie co wywołało tak potężny smutek. Starsze dziecko, około siódmego roku życia, rozumie śmierć w kontekście potężnej siły, która pokonuje raczej osoby starsze. Uczeń wyższych klas szkoły podstawowej zda sobie sprawę z jej nieodwracalności, ale raczej trudno jest mu pojąć koncepcję duszy niezależnej od ciała.

 

Czy należy zabrać dziecko na pogrzeb?

Psychologowie zalecają, aby na pogrzeb zabrać ze sobą dzieci w wieku szkolnym, które rozumieją znaczenie tego obrzędu. Wszystko jest jednak w tym przypadku uzależnione od dojrzałości dziecka i od jego opinii. Zdecydowanie nie można dziecka zmuszać do uczestnictwa w pogrzebie nawet bliskiego członka rodziny. Im silniejsza więź łączyła malucha z osobą zmarłą, tym bardziej będzie to przeżywać. Późniejsza wizyta na cmentarzu może być o wiele lepszym pomysłem, niż zbyt silne, niezrozumiałe emocje na pogrzebie. Dziecko dwu-, trzyletnie nie pojmie istoty pogrzebu. Dotrze do niego jedynie smutek rodziców, bez możliwości ustalenia jego źródła, a to może doprowadzić do histerii.

Bez względu na to, w jakim wieku jest dziecko, jeśli zdecydujesz o zabraniu go z sobą, powinnaś je odpowiednio przygotować do pogrzebu. Opowiedzenie mu krok po kroku jak będzie on wyglądał oraz czego może się spodziewać, pomoże mu choć w pewnym stopniu zrozumieć gdzie jedziecie, skąd tyle osób wokół i dlaczego wszyscy są tacy smutni. Szczególnie ceremonia na cmentarzu może wywołać u dziecka szok. Dla nas – świadomych dorosłych – pogrzeb to traumatyczne przeżycie. Dla dziecka to niezrozumiałe spotkanie rodzinne, płacz, smutek, abstrakcyjny obrzęd pochówku…  Taka ceremonia może malucha  mocno przestraszyć.

Niekiedy dziecko na tyle źle radzi sobie z odejściem drugiego człowieka, że konieczne okazać się mogą spotkania z psychologiem.

Śmierć zawsze jest tematem trudnym, niezależnie od wieku. Ważne jest, aby w tych ciężkich chwilach poświęcić dziecku dużo czasu oraz spokojnie objaśniać i odpowiadać na wszystkie nurtujące je pytania. Terapeutyczną moc może mieć wspólne oglądanie zdjęć i wspominanie osoby zmarłej w pozytywnym kontekście.

O śmierci tak ciężko rozmawiać, jednak kluczowy w procesie żałoby jest czas, który nie zagoi wszystkich ran, lecz pozwali oswoić się z tak wieloma skrajnymi emocjami.

SaveSave

O ŚMIERCI Z DZIECKIEM – NAJTRUDNIEJSZA RODZICÓW ROZMOWA
5 (100%) 5 votes
otrzymuj aktualizacje & darmowe materiały
prosto na swoją skrzynkę mailową!

Autorka bloga i właścicielka firmy Life & Family Coach. Niezachwiana optymistka, spełniona żona, mama i trenerka. Od ponad 11 lat realizuje swoją życiową misję, jaką jest wspomaganie kobiet w ich rozwoju oraz łączeniu roli mamy i żony, ze swoimi pasjami,  pracą  czy własnym biznesem. Od 3 lat aktywnie pomaga również rodzicom w ich zmaganiach wychowawczych do czego zainspirowały ją jej dwie córki oraz zamiłowanie do rozwoju intelektualnego dzieci i młodzieży.

Skontaktuj się